فيزيك - شيمي

زندگي يعني تحقيق كردن و آموختن چيزي جديد(به ياد اينشتين ايران) ××× همه چیز از فیزیک و شیمی و رياضي

لایه ی اوزون

 

 

لايه ي اوزون

آيا مي دانيد كه پرتوي فرابنفش موجب سرطان، به وجود آمدن لكه روي پوست، تخريب پيوند هاي كووالانسي و در نهايت مرگ مي شود؟

آيا مي دانيد كه خورشيد اين پرتوي خطرناك را همواره به زمين مي تاباند؟

اگر مي خواهيد جواب اين سوالات را بدانبد و همچنين بدانيد كه با وجود اين پرتوي خطرناك چرا مردم نمي ميرند يا حتي آسيبي به پوست آن ها وارد نمي شود، ما را تا ادامه ي اين بحث همراهي كنيد:

درست است كه پرتوي فرابنفش در حد زياد آن بسيار خطرناك است، به گونه اي كه ممكن است منجر به مرگ موجودات شود اما اين پرتو براي ساخت ويتامين دي در بدن موجودات زنده نقشي بسيار مهم و حياتي ايفا مي كند. نگران نباشيد چون علم مطلق خالق اين جهان به فكر موجودات بوده و خواهد بود، زمين در برابر اين پرتوي خطرناك از محافظى بنام لايه اوزون استفاده مي كند  كه از ورود اين پرتوهاى خطرناك به سطح زمين جلوگيرى مى كند از 100% پرتوي فرابنفشي كه قصد عبور از لايه ي اوزون را دارد تنها 1% آن براي توليد ويتامين دي در بدن موجودات زنده ي روي اين كره عبور مي كند و 99% آن به دام مولكول هاي اوزون مي افتد .

·        اوزون چيست؟ * اوزون مولكولي سه اتمي است كه از اتصال سه اتم اكسيژن به وجود آمده است.

به طور كلي هواكره ي زمين به 4 بخش  تقسيم مي گردد كه عبارت اند از:

1-     تروپوسفر

2-       استراتوسفر

3-       مزوسفر

4-       ترموسفر

 

تروپوسفر همان بخشي است كه ما در آن بدون وجود هيچ پرتوي خطرناكي زندگي مي كنيم.

استراتوسفر آن بخش از هواكره است كه لايه ي  اوزون را در خود جاي داده است.

در واقع لايه ي اوزون ناحيه اي از استراتوسفر است كه مولكول اوزون در آن جا بيشترين غلظت را دارد.

مزوسفر و ترموسفر هم دو لايه ي پاياني جو زمين هستند.


مولكول اوزون (o3)از يك مولكول اكسيژن و يك اتم اكسيژن كه ناپايدار و واكنش پذير مى باشد، تشكيل شده است . پيوند ميان مولكول اكسيژن و اتم اكسيژن در مولكول اوزون بسيار ضعيف مى باشد و ممكن است با كوچكترين برخورد از هم جدا و يا با دريافت كوچكترين انرژى به حالت اوليه خود برگردند .در شب ها به دليل عدم دسترسى به انرژى تابشى خورشيد، ضخامت لايه اوزون كمتر از ضخامت آن در روز ها مى باشد.

 هنگامى كه پرتوهاى فوق بنفش به مولكول ها اوزون برخورد مى كنند، پرتو هاى فوق بنفش مقدار زيادى از انرژى خود را از دست مى دهند و به پرتو هاى فرو سرخ تبديل مى شوند ، و همچنين بر اثر اين برخورد ، مولكول اوزون به مولكول اكسيژن واتم اكسيژن تبديل مى شود و با تابش مجدد نور خورشيد ، مولكول اوزون دوباره پديدار مى شود.كه در رابطه هاي زير مشخص شده اند:

 + O3 ª44  O2 + Oرتوي فرابنفش

  پرتو ي فروسرخ +O2+O  44 O3

مولكول هاى اوزون هرچند كه براى ما مفيد هستند اما وجود آن ها در لايه تروپوسفر (لايه اى كه ما در آن زندگى مى كنيم) بسيار خطرناك مى باشند.
نيتروژن هاى پراكسيد خارج شده از اگزوز موتورهاى ديزلى بر اثر تابش نور خورشيد (عمل فتو شيميايى) با مولكول هاى اكسيژن واكنش مى دهند و مولكول هاى اوزون را پديدار مى كنند . چون در مولكول هاى اوزون اتم هاى اكسيژن فعال (راديكالى) وجود دارد ، تنفس آن ،موجب اختلال در دستگاه تنفسى مى شود .


حفره اوزون* تا سال 1980ميلادى از سوراخى لايه اوزون خبرى نبود ؛ اما در سال 1985م ، دانشمندان از نازك شدن لايه اوزون در قطب جنوب خبر دادند. در آن زمان با تحقيقات انجام شده علت نابودى مولكول هاى اوزون را ،گاز هاى cfc كلروفلوئور و كربن مى دانستند. گاز هاى cfc بعنوان گاز هاى خنك كننده در يخچال ها ،كولرها و همچنين در مواد پلاستيكى مورد استفاده قرار مى گيرند . در cfc ها اتم هاى كلر ناپايدار و واكنش پذير مى باشند و هنگامى كه گاز هاى cfc به لايه هاى بالا مى روند ، در لايه هاى بالا بر اثر برخورد با نور خورشيد ،گاز هاى كلر آزاد مى شوند. اتم هاى كلر در لايه استراتوسفر با مولكول هاى اوزون واكنش مى دهند. هر اتم كلر به تنهايى مى تواند 100.000 مولكول اوزون را از بين ببرد . به همين دليل در گستره جهانى ،در سازمان ملل متحد ،در معاهده اى بنام معاهده مونترال كشورها متعهد شدند كه از توليد و فروش گاز هاى cfc خوددارى كنند ،و همچنين به كشور هاى فقير اين امكان را بدهند كه بجاى استفاده از گاز هاى cfc  از گاز هاى خنك كننده ديگرى  در يخچال هايشان استفاده كنند .

امیدوارم در پناه لایه ی اوزون همواره سربلند و پیروز باشید.

+ نوشته شده در  پنجشنبه پنجم خرداد 1384ساعت 20:50  توسط م.ر.ف  |